Schrijvers om de Noord

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jan Veenstra
olieverfschilderij door Trudy Kramer

Jan Veenstra

1963: De tocht der tochten

Mit de karstdagen was het begund. Old en nei waren bitter kold. Snei en een gemiene oostenwiend. Al dagen vreur het dat het kraakte en de berichten wezen allenig maor op meer vorst. Staodigan kwam in oens dörp de opwiending in de bienen. Maor daormit ok de aangst bij de schoeljongen.
  De wiend jeug de snei in kaantige dunen tegen de wal omhoog. Maor het ies in de midden van de vaort lag er zwart en glaanzend bij. Toch wussen de schoeljongen dat ien schip fataal wezen kun.
  Het gevaor kwam niet van de pullenbok. Mitien nao de eerste vorst was het veur pullenvaarder Wemelt Boes al gien doen meer mit de vaarboom. Zölfs mit zien zwaoger Hip in het zeel kwam hij niet deur het ies. Daorum bracht hij de melkpullen zolang mit peerd en wagen naor de botterfabriek. Volgens Fedde, zien zeun en al jaoren mien kameraod, was zoks heldhaftig moeilijk.
  Maor ien schip! Ien enkel schip zul genog wezen um het ies, dat al zowat kun lieden, veur de hiele winter te verknooien. Lösse schotsen die half over menaar hen scheuven en 's nachts weer onwrikbaar vastvreuren. Dan kreeg het dörp een hobbelbaan waorop gien scheuvelloper uut de voeten kun. Deur ien schip.
  De jongen van de openbare schoele legden vast stienen klaor in de onderwal. Fedde en ik, van de geriffermeerde schoele, probeerden het mit bidden. Een idee van Fedde. Aj God um beste rapportcijfers en vaste verkering vraogen kunden, kuj ok bidden um een rottige schipper tegen te holden, miende Fedde. Vanzölf mus ie het wel stiekem doen, zee hij, want hardop bidden was allennig veur het eten, de dooien en de bekeerde zwartjes in de zendingsbode.
  En stiekem bidden veurkwam ok dat het volk zuk zul ofvraogen waorum nou netjuust Fedde Boes zo gloepens graag mooi ies wol. Fedde gung namelijk deur het leven mit een slim bien. Hij had kienderverlamming had.
  In vertrouwen meldde hij mij het grote geld te gaon maken as dommiet het ies kun lieden. Mit de verkoop van hiete thee bij de witte brugge. En dat much vanzölf niet uutlekken. Aans was de ien of aandere goochemerd hum dommiet nog veur.
  Trouwens ok mij leek stiekem bidden een stuk beter. Um de hoon te vermijden as het onverhoopt toch zul gaon deuien.
  Of het nou het geriffermeerde gebed was of de heidense dreiging mit stienen, drei dagen later stunden wij op scheuvels. Op een ongerepte baan.
  In lange slierten gung het die dag en de dagen daornao, hen en weer den tussen de beide bruggen. Het dörp leek der alles veur an de kaant te zetten. Kiender weurden op de rugge van va de straot over edragen. Paren op booties zwierden brieduut over de baan en trökken heur niks an van het gevluuk van de hardrieders.
  Geu Blinder van de oranjeveriening hung een kabel mit gekleurde peerties in de ekkelbomen langs de vaort, waordeur in het dörp een ongekend nachtleven in 't ende kwam.
  Allennig de zaken van Fedde leupen nog niet daverend. Onder druk van zien klandizie had hij het woord 'hiete' mutten deurstrepen. Der stun enkel nog 'thee' op het karton. Het was krapan vieftig meter van zijn huus tot de witte brugge, moar deur het slimme bien klotste der onderweg zoveul uut de melkummer dat de rest al lauw was veur Fedde mit de verkoop begunnen kun.
  Butendes verkochten de dames van de christelijke plattelandsvrouwen Maria Magdalena bij de aandere brugge warme chocolademelk en jeudenkoeken veur de evangelisatie onder de zeevarenden, wat vanzölf gemiene concurrentie was mit het particulier initiatief. Fedde had wel mitien weerum eslagen mit een scheut jenever in elke beker thee, maor dat was hem lillijk op-ebreuken toen zien va weerum was van de melkrit en zuk een borrel had willen inschenken.
  Ik scheuvelde in de groep van Japik Beuving. Japik was de beste scheuvelloper van allemaol. Een grootmeester in pootje over. As ienige kun Japik in volle vaort een bocht maken op het kanaal. Rakelings scheerde hij dan langs de beschoeiing um daorna onbeweugen de bewondering van alleman in de buze te stikken. Veural van de meiden. Daorum had Japik verkering mit Janna Nijwening, die blond was en alom erkend as de mooiste meid van het dörp. Janna's beste vriendin Truida, scheuvelde ok in oense groep. Sproetenkop Truida Schonewille. Mit vurige krullen en een romig vellegie. Op ien nao de mooiste.
  Vanzölf kuj bidden um verkering, zoas Fedde beweerde, maor het was de zoveulste schaatsdag en al helderop donker.
  Het mus wezen.
  Ik ree naor Japik die net even zat uut te blaozen op een melkbaankie en stelde hum de slingerslag veur. De slingerslag samen mit de meiden. Japik mus vanzölf veurop, zee ik der achteran.
  Japik dacht even nao en knikte toen zoas eernsachtige kerels knikt as ze heur op weerde eschat weet. Ok de meiden waren der veur in. Net as een stuk of wat aandere jongen.
  'Ik gao wel achteran,' reup ik en greep mitien Truida Schonewille um de middel. Even keek ze verwonderd um. Toen sleut ze an bij de rest. Mit zien tienen achter menaar. De haanden op menaars heupen. De slag geliek leggen en dan gang maken. Japik scheuvelde veurop as een duvel, mit Janna vlak achter hum. Straks zul hij iniens de bocht inzetten. Zien scheuvels dwars op het ies. Dan zul ik Truida nog vaster griepen en samen zulden wij lanceerd worden naor het duuster. Naor de onderwal bij het eerappellaand van Ko Pieper, mit de vleerbossen en aander opschot. Wied vort, uut het zicht van alleman zulden wij poestend tot stilstaand komen en zul ik, mit mien haanden nog altied op heur heupen, Truida dringend um verkering vraogen.
  Maor toen Japik de scharpe bocht maakte, was de snelheid zo groot, was de middelpuntvliedende kracht zo stark en kreeg ik het linker- en het rechterbien zo stoer weer bij menaar, dat ik Truida löslaoten mus. Mit een moordende snelheid weur ik de monding van de Middenwieke in-escheuten. Waor het bruggie was van Klaos Koster. Het bruggie dat - zo zag ik jaoren later - wel wat had van het bruggie bij Bartlehiem. Maor dan een stuk leger. Een hiel stuk leger.
  Een beste jaap boven het oog en een zwaore harsenschudding.
  Daorum lag ik plat op vrijdag 18 januari van dat jaor. De dag waorop Reinier Paping nao een worsteling van elf uur tegen het barre weer in Frieslaand de tocht der tochten volbracht en de twaalfde elfstedentocht wun.
  De dag ook dat Truida Schonewille langs kwam en an mien bedde zat. Umdat ze gien zin meer had an scheuveln. Het was jao ok al zo lang winter. En umdat ze mij het warkschrift van de eerste bijles brengen kwam. Bijles engels van meester Klabak, veur leerlingen die nao de zomer hen de hbs zulden.
  'Hello, I am Truida. Who are you?'
  Mit open mond keek ik heur an.
  De wereld lag an oenze voeten.

vorige
volgende